Zabytki Cierlicka

Karczma Jaskowicka

 

Zamek

 

Św. Jan z Nepomuk

 

Kościół barokowy

 

Kościół gotycki

 

Kościół na Kościelcu

 

Kościelec

 

Zameczek myśliwski

 

O znaczeniu Cierlicka w przeszłości świadczą zachowane zabytki kulturalne. Przeważna część starych budowli uległa likwidacji w czasie budowy zapory.

Najstarszą dochowaną budowlą jest tzw. Karczma Jaskowicka (Jaškovská krčma). Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1268 r., a mianowicie w dokumencie opolskiego księcia Władysława. Stała na tzw. Kępie Jaskowickiej nad rzeczką Stonawką przy drodze prowadzącej do Cieszyna. Według tradycji w karczmie szukali przytułku różnego rodzaju złodzieje i rozbójnicy, którzy napadali na podróżnych i kupców. Po włączeniu Cierlicka do majątków klasztoru orłowskiego karczma została obwarowana i posiadała stałą straż, czuwającą nad bezpieczeństwem podróżnych i pobierającą myto. W latach wojen husyckich, zwłaszcza w okresie 1422-1429, straż stawała się bardzo przydatną. Potrzeba zmuszała do rozbudowy karczmy. W 1682 r. karczma spłonęła. W roku 1691 z pieniędzy Komory Cieszyńskiej wybudowano nową karczmę, budynek który prawie że nie różni się się od dzisiejszego. Podczas adaptacji na ośrodek wczasowy w latach 1976 -79 doszło do przeróbki wnętrza. W niektórych lokalach dochowało się sklepienie krzyżowe. W suterenach ściany są częściowo oryginalne z XIII w. W roku 1954 odkryto odcinek korytarza podziemnego, służącego prawdopodobnie w razie potrzeby do ucieczki.

Nieco wyżej naprzeciw karczmy w parku jest budynek byłego zameczku. Był zamieszkały przez niezbyt bogatą rodzinę szlachecką. Dzisiejszy wygląd pochodzi z początków XIX stulecia (koło roku 1800), aczkolwiek trzon budynku jest nieco starszy. Prosta kwadratowa budowa ma dwie kondygnacje. Naroża zostały zaokrąglone, fasady nie mają elementów ozdobnych. Ciekawym elementem jest segmentowy wykrój dachu mansadrowego na ścianie frontowej budynku. Również dany obiekt jest do dyspozycji wczasowiczów.

Na rogu parku zamkowego stoi barokowa figura św. Jana z Nepomuk. Należy ona dzęki doskonałej plastyce do najlepszych posągów barokowych w powiecie Karwina. Na cokole ozdobionym herbami szlacheckimi i ornamentem barokowym stoi Jan z Nepomuk z aniołami w obłokach, trzymającymi jako atrybuty, zamkniętą księgę oraz biret. Plastyka pochodzi prawdopodobnie z 1778 r. Jej autorem był jeden z lepszych regionalnych rzeźbiarzy.

Urząd parafialny powstał w Cierlicku prawdopodobnie już w XIV stuleciu. Chociaż w spisie świętopietrza z roku 1447 nieznajdujemy interesującej nas miejscowości, zachował się jednakowoż dokument, w którym rozpatrywano skargę plebana cierlickiego w sprawie odszkodowania za dziesiąciny z lat 1444-46. W dokumencie wyraźnie czytamy, iż majątek parafialny istnieje od czasów niepamiętnych. Kościół został wybudowany z drewna. W okresie reformacji należał do protestantów, którym został odebrany dnia 24 III 1654 r. Z protokołów wizytacyjnych dowiadujemy się, iż kościół należał do najbardziej okazałych i najlepiej wyposażonych na Śląsku Cieszyńskim. W latach 1769-1772 wybodowano na jego miejscu kościół murowany. Budowa zapory (1955-61) spowodowała demolicję tej wartościowej budowli barokowej.

Na wzniesieniu zwanym Kościelec stała dawniej bardzo ciekawa i oryginalna budowla, kościółek św. Wawrzyńca. Z nią są związane popularne w całym Cieszyńskiem legendy o czarnej księżnej. Dziś trudno o odtworzenie historii kościółka, bowiem ostatní jej protestancki duchowny Jaku Sandaly zmuszony odejść w 1654 r., musiał zarazem zniszczyć wszystkie dokumenty pisemne. Kościół prawdopodobnie zbudowano w okresie reformacji. W 1908 r. zniszczony już kościół zlikwidowano. Na jego miejscu postawiono nowy. Po zlikwidowaniu pierwotnego kościoła parafialnego Trójcy Świętej, poprzez budowę zapory, stał się kościół św. Wawrzyńca kościołem parafialnym. Przeniesiono tutaj z zatopionego kościoła część cennego inwentarza barokowego. W pierwszym rzędzie były to wartościowe malowidła barokowe ukrzyżowanego Chrystusa oraz Trójcy Świętej, jak również wiele plasty z połowy XVIII w. Z pierwotnego inwentarza najbardziej godny uwagi jest wotywny obraz św. Wawrzyńca z roku 1659.

W pobliżu kościoła na wzgórzu kościelca stoi interesująca budowla zameczku myśliwskiego hrabiego Larischa. Prezentuje ona dobry poziom architektoniczny, będąc w naszym regionie jedynym swego rodzaju przykładem niedużej wiejskiej architektury w stylu empiru. Zameczek został zbudowany prawdopodobnie w latach 1801-1804 przez hrabiego Larischa w wielkim sadzie. Później służył on jako mieszkanie ogrodnika. Trzon tworzy centralna dwukondygnacyjna budowla o kształcie walca, przykryta płaskim niskim hełmem. Do niej, przylegają dwa jednopokojowe skrzydła, w tyle zaś prowadząca na piętro klatka schodowa. – Z budowlą danego zameczku połączony jest tzw. mur głodowy (resztki), wybudowany w okresie klęski głodowej w 1847 r. Kamienny mur wokół ogrodu osiągał nawet wysokość dwu metrów. Dzisiaj omawiany budynek jest własnością prywatną i używany jako mieszkanie.

koniec